Chửi thề có làm bạn thư giãn không?

Trong khi yoga và thiền gắn liền với thanh bình và thiền định thì một số người thấy quát tháo và văng tục có công hiệu hơn.

Chú ý: Bài này có nhiều ngôn từ tục tĩu có thể làm bạn đọc thấy phản cảm.

Sau một ngày bực tức ở cơ quan nhiều người trong chúng ta cần xả một chút. Một số đến phòng tập thể hình để vã mồ hôi xả cơn giận. Số khác đến quán trút bầu tâm sự với bạn cùng rượu bia. Nhưng sẽ thế nào nếu cách tốt nhất để trút bớt căng thẳng là kết hợp hai thứ đó?

Trong một quán rượu ở Calgary, Canada, những người thích yoga được khuyến khích làm như vậy với sự cải biến một nghệ thuật cũ, gọi là Yoga Nổi Khùng. Khái niệm mới này chọn môi trường yên tĩnh thiền định của một lớp yoga và chuyển nó lên đầu, những người dự lớp được khuyến khích chửi thề và quát giữa các tư thế yoga, rồi sau đó đi uống bia.

Vâng, thực sự là như vậy và lời chửi tục rất được hoan nghênh. “Ngôn từ tục tằn, cười lớn và các việc tinh quái,” là điều có thể thấy được trong lớp học, theo trang web của công ty, nó kết hợp căng duỗi, bài tập tư thế và pha trò bậy bạ với mục tiêu có được sức khỏe tốt. Chi phí một giờ học là 12 đôla Canada (9,2 USD) gồm cả 2 phiếu uống bia giảm giá.

Người sáng tạo môn này Lindsay Istace (24 tuổi, cô dạy uốn dẻo và gìn giữ sức khỏe) phát hiện ra ý tưởng xả giận với môn asanas (tạo các tư thế yoga) sau một lần chia tay. “Tôi đã ở trong một hoàn cảnh thực sự tệ hại,” Istace giải thích. “Tôi đã rất đau khổ, tức giận, và rối bời.” Cô phát hiện ra là cô vô tình văng tục trong khi tập yoga hàng ngày.

Lợi ích của yoga và thiền đã được thống kê nhiều, các hoạt động này giúp nhiều người khống chế căng thẳng, tập trung hơn và có sức khỏe tốt hơn. Thực vậy nhiều cơ quan khuyến khích hoạt động này. Nhưng chửi bậy thì sao? Không ngờ lại có ưu điểm. Các nghiên cứu cho thấy văng tục có thể làm tăng sức chịu đau, làm ta có sức thuyết phục hơn trong công việc và trong một số tập thể nào đó, tạo nên ý thức đoàn kết. Do vậy liệu hòa lẫn sự khôi hài, thanh thản và chửi tục có tạo một cách mới cho an bình cá nhân, chánh niệm và giúp chúng ta đối phó với căng thẳng trong công việc và cuộc sống hàng ngày không?

Nơi an toàn 

Istace nói việc chửi thề đã giúp cô loại bỏ những xúc động tiêu cực trong một môi trường an toàn hơn. “Tôi đã đi từ kêu hét, chửi đổng và khóc lóc đến tự cười mình. Khi bạn có một nơi để thực sự xả thì đột nhiên khó mà cảm thấy bản thân và các khó khăn riêng tư là quá quan trọng.

Sau khi cười với bạn bè về ý tưởng Yoga Khùng, cô quyết định tạo ra một hội thảo nhỏ tại một cuộc liên quan. Việc đó thành công. Vì vậy cô mở một lớp học phục vụ cho những người sau giờ làm việc. Istace nói ý tưởng này rất thành công. “Hình như vì khái niệm thực sự thú vị này mà người ta đã hòa nhập rất nhanh. Vậy việc này bắt đầu như một trò đùa, nhưng sau một vài lần chúng tôi mới thấy hẳn là có một điều gì đó khác thường.”

Các lớp học bắt đầu trong không khí thanh thản và êm ả và Istace yêu cầu học viên “xả stress cho ngày làm việc”. Việc chửi đổng được dùng trong suốt thời gian học. “Và cả đến cuối buổi học, thay vì nói ‘namaste’ (xin chào bằng tiếng Ấn Độ) chúng tôi nói ‘f*ck yeah’, Istace nói.

Cô không phải là người duy nhất thấm nhuần ý tưởng là sự yên lành, sự ngốc nghêch và văng tục có thể làm nên một tổ hợp mạnh cho sự tĩnh tâm. Jason Headley, nhà văn ở San Francisco, đã lập nên trang web F*ck That: An Honest Meditation, là trang You Tube thu hút 6,5 triệu lượt xem, sau khi đùa với vợ và bắt chước giọng nói dịu dàng trong một băng hướng dẫn thiền.

“Tôi nhại giọng nói người đó,” Headley nói trong phỏng vấn qua email. “Tôi bắt đầu nhại giọng đó trong nhà cho vui. Một hôm vợ tôi tức giận về việc gì đó và tôi nói với giọng bình thản dịu dàng ‘hãy công nhận tất cả chuyện vớ vẩn đó chỉ là điều nhảm nhí.’ Và chúng tôi đã cười thoải mái. Và rồi tôi nói, ‘có thể đây cũng là cái gì hay đấy.”

Rồi Headley viết, hiệu chỉnh và ghi âm bản viết đó. “Tôi muốn nó chứa đủ lượng giọng nói dịu dàng và chửi đổng. Rồi tôi đưa You Tube vào tháng 7.2015 và clip này lan tỏa rất nhanh.”

Tĩnh tâm và khoa học

Tĩnh tâm và chăm sóc sức khỏe (bao gồm ứng dụng thiền như HeadSpace, liên hoan trước khi làm việc như Daybreaker, yoga cải tiến và vô số sách, tạp chí, hội thảo, phụ tùng và thức ăn bổ dưỡng) tạo cơ hội thu lượm cho những ai kiếm tiền được từ nghệ thuật thiền.

Một báo cáo của công ty nghiên cứu công nghiệp Mỹ IBISWorld cho thấy mảng y tế thay thế đã thu nhập 13.3 tỷ USD trong năm 2015 riêng ở Mỹ. Trong số đó thì thiền chiếm 7,4% với tổng thu nhập gần 1 tỷ USD, yoga chiếm 15,1% và tập thở sâu chiếm 15,3%.

Phần lớn, những dịch vụ này tập trung vào việc tích cực. Vậy liệu việc chửi đổng và bộc lộ tức giận bằng lời nói có thực sự tốt cho bạn không? Trong khi đến nay không có nghiên cứu nào cho chủ đề cụ thể này thì có nghiên cứu khác nói là nó có thể tốt. 

Một nghiên cứu cho thấy việc văng tục không phải luôn được coi là xấu, ngay cả trong công việc. Một nghiên cứu năm 2003 của các nhà khoa học New Zealand đối với công nhân của nhà máy xà phòng thấy rằng trong bối cảnh nhất định, cùng văng tục có thể tạo ra tinh thần đoàn kết.

Và nghiên cứu của nhà tâm lý bác sỹ Richard Stephens ở trường đại học Keele, Anh, cho thấy chửi thề làm cho bạn có tính thuyết phục hơn và tăng sức chịu đau hơn, đặc biệt với những người hàng ngày hiếm khi chửi thề. Lý do? Chửi thề hình như kích hoạt phản ứng căng thẳng “chiến đấu hay chuồn”.

“Có bằng chứng liên kết việc chửi thề với các vùng khác nhau xử lý ngôn ngữ trong não bộ,” Stephens, tác giả cuốn sáchBlack Sheep: The Hidden Benefits of Being Bad.

Stephens và đội nhóm cứu của ông công bố số liệu về mức độ đau thể chất (không phải đau cảm xúc hoặc lo lắng), ông nói rằng ý tưởng chửi đổng có thể làm giảm căng thẳng là một ý tưởng có hiệu lực để nghiên cứu tiếp. “Việc chửi đổng có tác dụng nào đó, điều này hình như có lý” ông nói. “Trong tình huống xúc động thì người ta có chửi đổng, giống y như họ chửi khi bị đau.”

Và ý tưởng kết hợp chánh niệm với chửi đổng là một ý tưởng sáng tạo, ông nói.

“Chửi đổng cũng gần giống như một viên thuốc nếu nó được chế tạo theo một nghĩa mới,” bác sỹ Stephens nói. “Những người biểu diễn có thể đôi khi dùng một chữ tục tằn để có một phản xạ, nhưng ngược lại nếu ta lạm dụng nó thì sẽ không còn tác dụng nữa.” Cũng giống như vậy, trong bối cảnh thư giãn, ta không chuẩn bị để nghe chửi đổng, do vậy nó sẽ gây sốc, ông nói và nói thêm là khi nghe nó không đúng trong bối cảnh sẽ làm ta buồn cười, tức cũng làm ta thư giãn.

Cộng hưởng toàn cầu

Trong khi mà cả quan điểm của Headley và Istace có thể đã bắt đầu từ tiếng cười, những quan điểm này đã có sự cộng hưởng của những người khác.

Việc thiền định của Headley trước đây luôn chỉ để vui đùa. “Không đùa về thiền định hoặc về chánh niệm, nhưng đùa về sự hạn chế của con người. Người hướng dẫn thiền định có thể nói gì đó, kiểu như ‘hãy làm sạch tâm trí.’ Và tôi ngạc nhiên vô cùng. Làm sao mà tôi làm sạch được tâm trí? Tâm trí tôi luôn luôn đầy ắp các ý nghĩ, kế hoạch, cảm xúc và các việc bực bội nho nhỏ,” Headley nói.

Ông hết sức ngạc nhiên, sự phản hồi của quần chúng với đoạn video Honest Meditation của ông là cực kỳ tốt. “Người ta bắt đầu nói là họ thấy ‘sự thiền định’ thực sự giúp ích. Họ muốn có những phiên bản dài hơn do vậy tôi đã tạo một chương trình ứng dụng.” Cuốn sách mới của Headley, cũng có đầu đề là F*ck That: An Honest Meditation được Penguin Random House phát hành vào tháng 4.

Tương tự như vậy, Yoga Nổi Khùng cũng có nhiều người hâm mộ, Istace nói. Sau khi thu hút được sự chú ý của báo giới và sự tìm hiểu về khái niệm từ Nga, Anh và Nam Phi thì Istace đã tung ra một chiến dịch quảng cáo Kickstarter để quyên tiền phát triển các bài giảng trên mạng (bài đầu mang tên Bendy và Badass) và cô hy vọng thực hiện chuyến Yoga Khùng xuyên Canada vào tháng Tám.

“Đây là một cách thực sự tuyệt vời sử dụng những cảm xúc tiêu cực theo một cách tích cực,” cô nói, “và thực hiện nó với ý thức xây dựng.”

Nguồn: BBC Việt Ngữ

Facebook là nghĩa địa của tương lai

Ngày dì tôi qua đời, tôi phát hiện bà đã viết cho tôi một đoạn dễ thương trên trang đầu của tuyển tập Shakespeare mà bà tặng tôi. "Dì biết những chữ viết này quan trọng với con," bà viết. "Đây là món quà dì tặng con."

"Với tất cả tình yêu dành cho con"

"Dì Jackie"

Vô cùng xúc động, tôi mở máy tính ra và vào trang Facebook của bà. Tôi nghĩ mình sẽ được an ủi đôi chút khi xem ảnh của dì, đọc một vài câu dí dỏm của dì trong các bài đã đăng, và tưởng tượng dì đang nói bằng chất giọng giọng vang vang, rõ ràng âm điệu vùng Baltimore.

Trên đầu trang Facebook của dì là một video do người anh họ tôi đăng, với hai con voi đang nghịch nước. (Dì tôi rất yêu voi. Bà có hàng ngàn món đồ về voi chưng khắp nhà.) Bên dưới đó là những lời thương tiếc của sinh viên cũ, và bài cáo phó mà người chị chồng bà đăng lên.

Tôi tiếp tục kéo xuống.

Theo Facebook, dì Jackie học ngành Sư phạm Tiếng Anh ở Đại học Bang Frostburg. Bà từng là trưởng ban tiếng Anh của Trường Baltimore City, và bà đang sống ở Baltimore, bang Maryland.

"Đang sống à?" tôi nghĩ.

Bà đâu còn sống ở đâu nữa. Bà đã qua đời rồi.

Nhưng nếu bạn chỉ lướt qua Facebook của bà và không kéo xuống phần cáo phó, bạn có thể không biết bà đã mất.

Bà vẫn ở đó, theo cách nào đó, còn sống. Bà sẽ... ở đây. Trên Facebook.

Tôi nhớ lại cái đêm gia đình tôi đứng quanh dì Jackie, cả người nối đầy những dây nhợ bệnh viện, và chúng tôi nhìn dì qua đời.

Quan sát hiện tượng đó là một điều kỳ lạ. Dì ở đó, người thân yêu của bạn - bạn đang nói chuyện với dì, nắm chặt tay dì, nhìn đường điện tâm đồ màu xanh chậm dần, chậm dần - và rồi dì không còn nữa.

Một cái máy khác, trong khi đó, vẫn đang duy trì sự sống của dì: Một cái máy chủ ở xa xôi đâu đó vẫn giữ lại ý nghĩ của dì, ký ức và cả các mối quan hệ của dì.

Rõ ràng là một người không còn sau khi cơ thể họ đã chết đi, nhưng nhìn theo một cách khác thì họ vẫn tồn tại trong thế giới ảo kỹ thuật số. Mọi người vẫn thấy là người đó còn sống, còn tiếp tục online trên mạng.

Việc chúng ta tiếp tục hiện diện trong thế giới ảo đã thay đổi cách ta chết đi thế nào? Với những người đã khóc thương trong ngày ta chết đi, điều này có ý nghĩa gì?

Tài khoản Facebook của những người đã chết

Số người chết trên Facebook đang tăng nhanh. 

Vào năm 2012, tám năm sau khi mạng xã hội này ra đời, có 30 triệu người dùng có tài khoản Facebook đã chết. Con số đó vẫn tiếp tục tăng lên. Một số ước tính cho biết mỗi ngày có hơn 8.000 người dùng Facebook từ trần.

Đến một lúc nào đó, trên Facebook sẽ có nhiều người chết hơn người sống. Facebook đã trở thành một nghĩa địa liên tục mở rộng và đông đúc thêm.

Rất nhiều tài khoản Facebook công bố người chủ sở hữu đã qua đời, họ được "tưởng nhớ".

Tài khoản của họ được gắn một nhãn với từ "Tưởng nhớ" và các tài khoản này sẽ không còn xuất hiện ở nhiều vị trí thường thấy như "Người bạn có thể biết" hay trong lời nhắc chúc mừng sinh nhật nữa.

Nhưng không phải mọi người dùng Facebook qua đời đều được tưởng nhớ.

Kerry, một trong những bạn chung ký túc xá của tôi thời đại học, tự tử cách đây vài năm. Vợ anh, gia đình và bạn bè vẫn tiếp tục đăng tải cập nhật trên tường nhà anh. Và khi họ làm vậy, tên Kerry vẫn tiếp tục xuất hiện trên tường Facebook nhà tôi.

Cả Kerry lẫn dì Jackie của tôi đều không được tưởng nhớ.

Nghĩa là, dù cho với lý do hay mục đích gì, sự ra đi của họ vẫn không được Facebook công nhận. Danh tính trên mạng của họ vẫn tiếp tục tồn tại.

Di sản để lại

Mạng xã hội đã dạy cho ta hiểu về sức mạnh của khoảnh khắc - kết nối và tiếp cận dễ dàng với mọi người vòng quanh thế giới. Nhưng giờ đây, có lẽ đã đến lúc để xem xét cuối cùng điều còn lại là gì: di sản của chúng ta.

Trước đây, chỉ có những người nổi bật mới có di sản, thường bởi vì họ có để lại những ghi chép cho các tiền bối, hay bởi vì những người thế hệ sau tò mò ghi chép lại cho họ. Nhưng thời đại kỹ thuật số đã thay đổi điều đó. Giờ đây, mỗi chúng ta đều dành nhiều giờ mỗi tuần, thường là hơn 12 tiếng, theo một khảo sát gần đây, để viết tiểu sử của chính mình.

Tôi nói với mẹ tôi là các cháu của tôi có lẽ sẽ biết thêm về bà bằng cách xem Facebook của bà.

Nếu như mạng xã hội này tồn tại dài lâu, lũ trẻ sẽ không chỉ biết về những sự kiện quan trọng trong đời vốn được ghi trong tiểu sử chính thức của mẹ tôi.

Chúng sẽ còn được biết thêm những chi tiết nhỏ nhặt hàng ngày của bà: những cái hình meme khiến bà cười, các bức ảnh lan truyền mà bà chia sẻ, nhà hàng nào bà và cha tôi thích đi ăn cùng nhau, câu châm ngôn tôn giáo hài hước nào mà bà thích.

Và tất nhiên, sẽ có rất nhiều ảnh cho các cháu xem cùng với sự kiện. Bằng cách xem những thông tin này, các cháu của tôi có thể biết về bà cố của chúng.

Chúng ta có thể cho rằng những dữ liệu trên mạng xã hội mà ta đăng công khai cũng giống như những linh hồn kỹ thuật số: bởi ai đọc Facebook tôi có thể biết niềm tin tôn giáo của tôi là gì, quan điểm chính trị của tôi ra sao, biết về người yêu của tôi, về cách hành văn của tôi.

Nếu ngày mai tôi có chết đi, linh hồn kỹ thuật số của tôi vẫn tiếp tục tồn tại. 

Thay đổi để thích nghi với thời kỹ thuật số

Vậy thì, nếu cuối cùng một người thân yêu của ta tiếp tục được sống, thì điều đó sẽ thay đổi sự thương tiếc vì mất người thân ra sao?

Một trong những văn bản tiên phong từ năm 1969 của tác giả Elisabeth Kubler-Ross nói về sự thương tiếc trong quyển "Về cái chết và sự chết đi". Quyển sách của bà chia quá trình thương tiếc thành năm bước: từ chối, giận dữ, thỏa hiệp, tuyệt vọng, chấp nhận.

Từ khi quyển sách được xuất bản, những chuyên gia hiện đại đã đặt câu hỏi và phê phán nội dung cốt lõi của nó, chủ yếu là để hiểu về quá trình người còn sống sẽ đau khổ và thương tiếc, sau đó chấp nhận sự thật người mất ra đi và họ sống tiếp.

Ngày nay, rất nhiều nhà tư vấn giúp người chịu tang nhận ra người thân yêu của họ vẫn tiếp tục ở bên họ, theo một cách nào đó, dù người ấy đã chết đi.

Tuy nhiên, một phần của quá trình thương tiếc bắt buộc phải diễn ra, và thật vậy, là sẽ phải có sự quên đi, theo một cách nào đó. Không phải là ta phải quên đi người thân yêu của mình đã từng tồn tại, mà là quên đi cách họ hiện diện với ta trong cuộc sống này.

Đó là điều mới trong thế giới của chúng ta: Dữ liệu số không cho phép ta quên đi.

Trong tác phẩm xuất bản vào năm 2009 có tựa: "Nút xoá (Delete): Đức hạnh của việc lãng quên trên thế giới số", tác giả Viktor Mayer-Schonberger tranh luận mạnh mẽ rằng cốt lõi của con người là khả năng lãng quên.

Khả năng này cho phép chúng ta "hành động trong hiện tại, dù hiểu biết về quá khứ nhưng không bị kìm kẹp bởi nó." Ông viết, lãng quên cho phép chúng ta "sống và hành động vững vàng trong hiện tại".

Mayer-Schonberger đề cập đến truyện ngắn "Funes, người cường ức" của nhà văn Jorge Luis Borges với nhân vật trung tâm mất khả năng lãng quên sau một tai nạn xe hơi thảm khốc. Funes có khả năng đọc lại đầy đủ mọi quyển sách mà anh từng đọc, và có thể nhắc lại từng chi tiết rõ nét về mỗi ngày anh từng trải qua. 

Nhưng khả năng này cũng trở thành một lời nguyền với Funes: trí nhớ của mình, như anh thừa nhận, "giống như một bãi rác".

Tên của nhân vật là Funes, dịch ra có nghĩa là "xấu số", là một chỉ dấu cho thấy Borges thương xót cho nhân vật của ông, người mà, như Donna Miller Watts nhận định, là một "kẻ tàng trữ cưỡng bách, một gã đồng nát của tâm trí".

Cuối cùng, anh lạc lối trong những từ ngữ trong đầu, không thể tổng hợp hay phác họa điều gì bởi "nghĩ là bỏ qua (hoặc quên đi) sự khác biệt".

Với Watts, tình trạng tâm trí của Funes gợi lại việc "hàng loạt thông tin" đã từng "được đưa lên thế giới kỹ thuật số" cũng không bao giờ bị quên lãng.

Mayer-Schonberger viết, bài học là "một sự gợi nhớ quá hoàn hảo có thể dẫn chúng ta đến tình trạng bị mắc kẹt trong ký ức, không thể bỏ quá khứ lại sau lưng."

Kỹ thuật số buộc chúng ta phải nhớ về người đã chết. Như nhà xã hội học Jean Baudrillard cảnh báo, sự trả đũa của họ chính là việc chúng ta bị ám ảnh về sự vắng mặt của chính họ.

Trong quá khứ, việc tưởng nhớ người đã khuất là đi kèm với một hành động thực sự. Bạn phải đi đến nơi nào đó để tưởng nhớ người thân, như là nghĩa trang, nhà thờ, đến nơi tưởng niệm. Hoặc bạn phải lấy hộp ảnh cũ, album ảnh hay những video quay trong lễ tang ra xem. Bạn phải tốn thời gian để có thể hồi tưởng quá khứ, về lịch sử của mình, thời gian mình trải qua với người đó.

Nhưng trên Facebook, mọi nơi mọi chốn đều hiện diện còn mọi thời điểm đều là ở thời hiện tại. Dì Jackies của tôi vẫn tồn tại trên mạng xã hội, hệt như tôi.

Theo cách nào đó, tôi vẫn sẽ sống tiếp từng ngày với dì, với với hàng triệu người đã chết trên Facebook. 

Một trong những câu chuyện kinh dị nhất tôi từng nghe do một chú hề ở rạp xiếc tên là Dooby kể. Trước khi anh lên sân khấu diễn, anh nghe một đoạn thư thoại từ người ông đang hấp hối. Ông nói ông yêu anh và rằng họ sẽ nói chuyện sau. Thời điểm Dooby nghe đoạn thư thoại, ông của anh đã qua đời.

Một chú hề nghe giọng nói của người đã chết - đó có lẽ là cách duy nhất tôi có thể mô tả giống với cảm giác khi xem Facebook của dì Jackie của tôi. Dì đang ở cùng không gian tôi hiện diện, mà tôi biết dì đã qua đời.

Có một từ để nói về cảm giác ta biết điều gì đó tồi tệ đang xảy ra, đó là dự cảm, cũg có hàm nghĩa là "cảnh báo".

Xem Facebook của một người đã chết không khác gì cảm giác đó, nhưng có một điều khác biệt quan trọng: Chúng ta đã biết có điều gì đó tồi tệ sẽ xảy ra vào lúc nào. Chúng ta có thể gọi cảm giác này là dự cảm lặp lại, như thế đó là lời nhắc nhở mà ta đã được cảnh báo.

Dĩ nhiên là, chẳng có giải pháp nào tốt cho các dữ liệu đã chết, hay các con ma kỹ thuật số. Hy vọng duy nhất là đến một lúc nào đó, trí nhớ của internet rồi cũng sẽ phai mờ.

"Sự thật là" nhà văn Borges viết, "chúng ta sống tiếp bằng cách bỏ mọi thứ lại sau lưng".

Nguồn: BBC Việt Ngữ

Vị than trắng độc đáo trong đồ nướng Nhật

Quận Wakayama Prefecture, một nơi dân cư thưa thớt ở vùng Kansai của Nhật Bản, vốn nổi tiếng với món đặc sản mận và quít. Kế đến là cách làm đồ nướng ngon nhất thế giới với than hoa thuộc hàng 'danh bất hư truyền' của vùng này.

Không phải là thứ than hoa thông thường, Kishu Binchotan được quảng cáo là công hiệu đủ thứ, từ việc đóng vai trò lọc khí khử mùi, tới lọc nước và làm tăng cảm hứng cho con người.

Thứ than hoa màu trắng được làm từ gỗ sồi subame đặc trưng của địa phương là loại than được cho là tốt nhất thế giới để làm món nướng, nhất là các món nướng Nhật như yakitori (gà xiên nướng) và unagi (lươn nướng).

Các đầu bếp trên thế giới cả quyết rằng thứ than hoa trắng này khiến cho thịt và đồ hải sản nướng có thứ hương vị đặc biệt mà không loại than nào trên thế giới có được.

Tại thành phố Wakayama, tôi tới quán yakitori Mitsuboshi (4 Chome-70 Misonocho; 073-425-0666), gọi năm xiên gà nướng và một suất bia.

Khi tôi hỏi bếp trưởng tại sao họ dùng Kishu Binchotan thay vì một loại than nào khác rẻ hơn, ông nêu ra một loạt những lý do và chứng minh từng điểm một bằng những xiên gà ông đang nướng.

Than trắng, ông nói, tỏa nhiệt thấp hơn, không ám khói hoặc mùi gì khác vào thức ăn, và đáng kể nhất, ông nói, nó xả ra các lớp sóng hồng ngoại, điều nghe có vẻ không thuyết phục cho lắm. 

Nhưng tôi phải thừa nhận là món gà bắt đầu có vẻ có vị ngon hơn khi tôi dần tin vào những gì ông nói.

Sáng hôm sau, tôi lên chuyến tàu chạy dọc duyên hải từ Thành phố Wakayama tới Minabe để gặp và xem một trong những thợ đốt than Kishu Binchotan tốt nhất vùng, Mitsuo Okazai, tại xưởng đốt than của ông.

Thành phố duyên hải nhỏ bé với 14 ngàn dân, được vây quanh bởi những ngọn núi và có một dòng sông cùng tên chảy ngang, là nơi sản xuất chính loại than Kishu Binchotan, nhờ nơi đây có những khu rừng nhiều cây sồi ubame không nơi nào khác trên thế giới có được.

Đây cũng là nơi sản xuất ra nhiều nhất ofume, tức mận Nhật Bản.

Tôi thật may mắn tới nơi vào lúc hoa mận bắt đầu nở rộ và những vạt núi trắng xoá hoa, bầu không khí thoang thoảng mùi thơm êm dịu. 

Tại xưởng của Okazaki, ông và thợ phụ đang bận rộn làm Kishu Binchotan, đưa củi vào lò bằng những chiếc cời sắt dài có móc. Bụi tro bay mịt mù trong không gian, tạo ra một đám khói mù khuếch tán quanh lò rồi đậu xuống khắp nơi.

Tôi tự giới thiệu mình trong lúc Okazaki lấy khăn lau mặt rồi vớ lấy chai nước để sau đống gỗ sồi khổng lồ.

Vào mùa đông, ông nói, độ ấm toả ra từ lò nung khiến công việc ở đây khá là dễ chịu, nhưng trong mùa hè ẩm ướt của Wakayama, mức nhiệt nóng bức khiến cho ta khó mà chịu nổi.

Trong lúc chờ đợi cho đợt than cháy hết lần đầu, ông giải thích về quá trình căn bản để làm ra Kishu Binchotan.

Đầu tiên, gỗ sồi ubame được 'nướng' ở nhiệt độ thấp trong lò đất sét tự tạo. 

Nhiệt độ sau đó được tăng lên nhanh chóng, rồi đám than hồng bị lụi tắt do hết oxy khi cửa lò được đóng lại, nhờ vậy chất carbon trong gỗ được bảo toàn. Khâu cuối cùng chính là điều làm cho thứ than này khác hẳn với quá trình làm các loại than củi khác.

Okazaki nói ông biết lúc nào thì gỗ đạt đến đúng cữ, nhờ việc quan sát thấy nó ngả sang màu vàng chanh.

Những người thợ khi đó sẽ dùng cời kéo các khúc gỗ đang cháy hồng ra khỏi lò và đưa sang để vào đống tro lớn.

Trong lúc Okazaki làm cho tôi xem, những đốm than li ti bay vung lên trong không trung. Một khi được vùi xuống dưới lớp tro, những khúc gỗ vẫn đang hồng tiếp tục bập bùng sáng, khiến cả đám cháy âm ỉ trông tràn đầy sức sống.

Lớp tro khiến Kishu Binchotan dần nguội đi, để lại một thứ than có màu trắng đặc trưng. 

Tôi cảm thấy kinh ngạc về quá trình xử lý. Cái ấm nóng kết hợp với ánh sáng lấp lánh khiến tôi lặng đi. Tôi cảm nhận được tính căn bản của công việc, và hiểu được vì sao việc làm Kishu Binchotan của gia đình này đã được tiếp nối trong hàng trăm năm.

Nhưng sự phổ biến gần đây của Kishu Binchotan, được coi như thứ thuốc trị bách bệnh trong các gia đình, được cho là có khả năng hấp thụ những hoá chất độc hại cao hơn hẳn các loại than hoa khác, đã khiến cho nhu cầu tiêu thụ thứ than này tăng vọt tới mức cung không đủ cầu, khiến những nghệ nhân như Okazaki vốn chỉ dựa vào nguồn cung ứng gỗ sồi ubame địa phương ít ỏi phải làm việc quá sức.

Kishu Binchotan là loại nguyên liệu công hiệu trong nhiều loại mỹ phẩm, dầu gội đầu và kem đánh răng; phần than chưa cháy hết được để trong các góc nhà kho, trong tủ lạnh để lọc không khí và hút khử mùi hôi.

Nó còn được cho là có tác dụng giúp cải thiện tâm trạng (tuy điều này nghe rất khó tin), nhờ vào thành phần ion âm tính được xả ra từ chất carbon đã hoạt hoá, và nó được cho là giúp làm tăng mức serotonin (tức kết quả của một quá trinh sinh hoá nội bộ trong cơ thể người) trong não.

 Khi những người thợ làm xong mẻ than tiếp theo, tôi hỏi Okazaki là ông nghĩ gì về những thứ công dụng thần kỳ mà người ta nói về nó. Ông nhún vai nói Kishu Binchotan thực sự chỉ nên để dùng vào mục đích ban đầu, là để nấu thức ăn.

Về thứ thực phẩm hợp nhất để đi với Kishu Binchotan, Okazaki nêu ra một danh sách gồm món bò wagyu, cừu và yakitori, nhưng nói món saba shioyakai (cá nục muối) là tuyệt nhất khi kết hợp với hương vị của loại than này. Ông nói mùi cá nướng trên than Kishu Binchotan khiến ông nhớ về những bữa ăn mùa đông hồi ông còn bé tí.

Theo Okasaki, thế hệ sau sẽ giữ gìn việc làm than Kishu Binchotan, nhưng không phải theo cách thức của lớp người cũ.

Cách làm đó quá tốn sức lao động, trong lúc nay đã có những loại lò nướng công nghiệp có thể dùng được. 

Nhưng ông cũng tin rằng những lò nướng này sẽ đốt hết sạch sức sống của gỗ. Ông nói mỗi mẻ gỗ đều khác nhau, người thợ cần phải tự tay chạm vào gỗ để cảm nhận được sự khác biệt, để chọn cắt những đoạn gỗ đã đủ cữ, để điều chỉnh thời gian đốt và để chuyển ubame từ đoạn gỗ bình thường trở thành thứ than trắng mà không làm mất đi sức sống trong đó.

Những nguyên tắc căn bản trong việc xử lý gỗ và làm ra Kishu Binchotan ta có thể học được sau độ một năm, nhưng để làm ra sản phẩm hoàn hảo lại là quá trình cần tới hàng thập niên để hoàn thiện.

Những người đốt than trắng của vùng Wakayama không phải chỉ là những nghệ nhân chỉ biết đốt than. Họ còn là những người trông nom các khu rừng ubame, cẩn thận chọn lựa khi cắt đi những cành gỗ nhằm duy trì sức sống cho cây, và cùng nhau bảo vệ rừng ubame để thứ cây này không bị khai thác quá mức.

Okazaki và những người thợ đốt than khác rất chú trọng tới việc duy trì tính bền vững, chất lượng sản phẩm, và về việc gìn giữ để duy trì mọi thứ cho thế hệ sau.

Và đó là lời cam kết cho việc duy trì một vòng đời trọn vẹn để chúng ta tiếp tục được thưởng thức món thịt nướng tuyệt vời nhờ thứ than trắng tuyệt vời đó.

Nguồn: BBC Việt Ngữ

Cỗ máy giúp tránh thảm họa máy bay

Những cỗ máy giả lập tối tân đang được các hãng hàng không trên thế giới sử dụng để huấn luyện phi công xử lý những tình huống xấu nhất.

Tôi ngồi vào trong một cỗ máy như vậy, và ngay sau khi cất cánh, chiếc đèn màu đỏ trên đầu tôi bắt đầu nháy. Cùng lúc, tiếng chuông báo động hú lên liên hồi.

Đầu tôi bắt đầu cảm thấy nhức khi tôi nhìn xung quanh phòng lái của chiếc Airbus A320, cố gắng tìm hiểu xem những thiết bị quanh mình là gì và cố nhận biết điều gì đang xảy ra.

"Động cơ bị cháy!"

Chỉ vài phút trước mọi thứ vẫn diễn ra suôn sẻ. Tại sân bay Innsbruck của Áo, tuyết đang rơi nhẹ.

Tôi ngồi trong buồng lái, ở phía bên phải, nhìn về phía những dãy núi ở trước mặt. Chúng cảm giác như rất gần. Tôi sắp sửa thực hiện pha cất cánh đầu tiên của mình trong một chiếc A320. Tôi đang ở trong một hoàn cảnh khá khó khăn, nhưng không phải không thể vượt qua.

"Đúng là rất khó, nhưng chính vì vậy đây là một điểm tốt để bắt đầu," Dave Thomas, người đứng đầu bộ phận đào tạo bay của British Airways, cười.

Tuy nhiên ông cũng trấn an tôi rằng ông ở ngay bên cạnh và sẵn sàng tiếp quản tay lái.

Rất may là chúng tôi không phải đang ở trong một máy bay thật sự. Chúng tôi đang ở trong một cỗ máy giả làm phi cơ A320.

Đây là một trong những cỗ máy giả lập hiện đại nhất hiện nay, được British Airways sử dụng để huấn luyện phi công trong những tình huống khẩn cấp mà tôi hy vọng họ sẽ không bao giờ phải thực sự trải qua.

Việc cần làm trước tiên là điều chỉnh ghế ngồi và các bàn đạp, giống như khi lái xe hơi vậy, để tay tôi có thể điều khiển cần gạt một cách thuận tiện nhất.

Sau đó, Cơ trưởng Thomas cho phép tôi đẩy các cần gạt lên, và máy bay bắt đầu di chuyển.

Ngay lập tức tôi khó mà nhớ ra là mình đang ngồi trong một cỗ máy giả lập.

Màn hình phía trước là 3D, và tôi bị đẩy ngược về phía ghế của mình giống như khi cất cánh thực sự.

Cú cất cánh thật hoàn hảo, nhưng sau đó các còi báo động bắt đầu hú lên.

Các máy giả lập mà British Airways sử dụng dược đặt bên trong một cơ sở công nghiệp ở bên rìa sân bay Heathrow của London.

Nhìn bên ngoài, nó không có vẻ gì hiện đại, nhưng nội thất bên trong đã được tân trang toàn bộ và được sơn màu trắng.

Ba máy được đặt cạnh nhau, một máy giả lập chiếc Boeing 787, một máy giả chiếc Airbus A380 khổng lồ, và một máy giả chiếc A320.

Chúng nhìn như những chiếc mũ của những người lính vô tính trong phim Star Wars, với một dải kính màu đen. Chúng cao bằng một toà nhà hai tầng, và ta cần phải đi vào bằng ván cầu.

Vụ cháy động cơ mà chúng tôi trải qua chỉ là một ví dụ về những gì mà các hãng hàng không phải huấn luyện phi công trải qua trong những cỗ máy giả lập tối tân này.

Chúng sử dụng các dữ liệu thu được từ các máy bay thực sự cũng như các thiết bị từ buồng lái trên máy bay thật để khiến trải nghiệm trở nên thật nhất có thể.

Có cả một hệ thống giúp cho cỗ máy giả lập chuyển động, tạo ra những cảm giác như khi bay thật. Chỉ cần thay đổi nó một chút cũng đã đủ để những người ngồi trong tin rằng đúng là chiếc phi cơ họ ngồi trong đang di chuyển thật.

"Khi bạn tăng tốc, nó sẽ nghiêng máy giả lập ra phía sau, bạn sẽ có cảm giác bị đẩy vào ghế của mình. Khi bạn đạp thắng, nó sẽ chúi mũi máy giả lập xuống," Martin Bracewell, kỹ sư trưởng của L3 Link, Simulation and Training, công ty lắp ráp những máy này, nói.

"Những động tác này là để di chuyển lực hút xung quanh cơ thể bạn, khiến bạn tưởng ra là đang có sự tăng tốc hoặc giảm tốc thật."

"Chúng rất thú vị," Thomas nói đùa.

Nhưng theo trải nghiệm của tôi thì mục đích thực sự của chúng là vô cùng nghiêm túc.

"Chúng tôi có thể huấn luyện các phi công của mình theo những cách mà chúng tôi không bao giờ có thể thực hiện bên trong một máy bay thật, và điều đó là vô cùng quan trọng với chúng tôi."

"Chúng tôi sử dụng những chiếc hộp này cho những điều nằm ngoài dự đoán và những trường hợp giả định."

Lần tiếp theo bạn đi máy bay, hãy nhớ điều này: Bất kể những tình huống thực là gì đi nữa thì phi công ngồi ở phía trước bạn nhiều khả năng đã được huấn luyện để đối phó.

Nguồn: BBC Việt Ngữ